3. YARIYIL / GYMNOSPERMAE
Yaprağı izle.
Ağacın kimliğini keşfet.
Kaynak notlarını keşfet. Kavram kartlarını aç, bölüm sonu sorularını çöz ve altı görevli oyunda öğrendiklerini kullan.
Özgün kavram çizimi · Ölçekli değildir
Yener, D. Bitki Materyali I: Gymnospermae, 1–9. ders notları. AVESİS kayıt tarihi: 22.12.2018. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa. ↗
Dokuz nottan seçilmiş temel kavramlar için kısa okuma rehberi ve özgün öğrenme etkinlikleri. Ayrıntılı tür anlatımları kaynak PDF’lerdedir. Slaytların tarihsel sınıflandırma ve adlandırmaları güncel bir taksonomi listesi olarak sunulmaz.
0 / 18 soru yanıtlandı
Kaynakça ↗BÖLÜM 01 / 9
Açık tohumlular ve bilimsel adlar
İsmi ezberlemekten önce, kullandığın kavramı tanımla.
Temel kaynak · GYMNO-1.Ders.pdf ↗ · PDF s. 5–17
Kısa konu anlatımı
Gymnospermae, tohum taslakları bir yumurtalık içinde kapalı olmayan açık tohumluları ifade eder. Bilimsel tür adı cins adı ve tür epitetinden oluşur; cins büyük, epitet küçük harfle başlar. Tür, alttür ve kültivar aynı adlandırma düzeyi değildir. Notların başlangıcı sistematik, adlandırma ve odunsu bitkiler arasındaki ayrımı kurar.
Gözlem atölyesi
Bir saha defterine üç sütun aç: gördüğüm özellik, önerdiğim ad ve doğrulama kaynağı. Ad etiketi kaybolmuş bir örnekte önce özellikleri yaz; bir internet fotoğrafına benzediği için kesin tür adı verme. Aynı ağacın farklı mevsimlerde fotoğraflanması hangi belirsizliği azaltır?
Açık tohumlular ve bilimsel adlar · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Cins + tür epiteti. İki parçalı bilimsel ad farklı dillerdeki ortak adlardan ayrılır.
Çözümü göster
Hayır, başka özellikler gerekir. Gözlemi birden fazla karakterle desteklemek gerekir.
Tartışın: Etikette ad var ama özellikler uyuşmuyorsa ne yaparsın?
Etiketi kesin kanıt saymadan organ fotoğraflarını ve kaynakları karşılaştırırım.
BÖLÜM 02 / 9
Cycas, Ginkgo ve Taxus
Açık tohumlular yalnız iğne yapraklı ağaçlardan oluşmaz.
Temel kaynak · GYMNO-2.Ders.pdf ↗ · PDF s. 4–27
Kısa konu anlatımı
Cycas palmiye benzeri bir görünüşe sahiptir. Ginkgo biloba yelpaze biçimli yapraklarıyla ayırt edilir. Taxus’ta tohum etli arillusla ilişkilidir; tipik odunsu kozalak beklemek yanıltır. Genel görünüş ve üreme yapısı birlikte incelenmelidir.
Gözlem atölyesi
Üç örnek çizimi yan yana koy. Önce yaprağın bütününü, sonra dala bağlanışını, son olarak görülebilen üreme yapısını kaydet. Fotoğrafta görünmeyen organı “yok” sayma; “gözlenmedi” yaz. Tanı etkinliğinde bitki parçalarını tatma veya tüketme.
Cycas, Ginkgo ve Taxus · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Ginkgo. Ginkgo örneği yelpaze biçimli yaprakla tanıtılır.
Çözümü göster
Bu karede gözlenmemiş. Eksik görüntüden kesin yokluk sonucu çıkarılmaz.
Tartışın: Benzer habitus neden aynı grup anlamına gelmez?
Farklı gruplar benzer genel görünüş gösterebilir; organ özelliklerini karşılaştırmak gerekir.
BÖLÜM 03 / 9
Pinaceae: göknar ve ladin
Sürgün, iğne ve kozalak bilgilerini birlikte kullan.
Temel kaynak · GYMNO-3.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–14, 44–45
Kısa konu anlatımı
Pinaceae içinde yaprakların sürgündeki konumu ve kozalak davranışı ayırıcıdır. Abies kozalakları dik durur ve olgunlaşınca pulları dağılır; eksen ağaçta kalabilir. Picea kozalakları genellikle sarkar ve bütün halde düşer. Tek başına taç silueti yerine birden çok organı incele.
Gözlem atölyesi
Bir parkta yere düşmüş bütün bir kozalak buldun. Hemen yanındaki ağacın ürünü olduğunu varsayma. Önce kozalakla dal arasındaki ilişkiyi gözlemle; sonra yakın çevredeki başka ağaçları not et. Taşınmış örnek ile ağaç üzerinde bağlı örneğin kanıt gücünü karşılaştır.
Pinaceae: göknar ve ladin · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Abies. Göknar kozalaklarının karakteristik davranışı budur.
Çözümü göster
Birden çok organın birlikte incelenmesi. Bağımsız karakterler benzerlik yanılgısını azaltır.
Tartışın: Bir organ mevsim nedeniyle görülmüyorsa?
Diğer organları kaydeder, uygun dönemde yeniden gözlem planlarım.
BÖLÜM 04 / 9
Cedrus, Larix ve Pseudolarix
Kısa sürgündeki demet ile mevsimsel değişimi karşılaştır.
Temel kaynak · GYMNO-4.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–5, 23–35
Kısa konu anlatımı
Cedrus kısa sürgünlerinde çok sayıda iğne taşır ve herdem yeşildir. Larix ve Pseudolarix kışın yapraklarını döker. Bu örnekler, “bütün kozalaklılar herdem yeşildir” genellemesinin yanlış olduğunu gösterir. Kısa sürgün, yaprak düzenini okumak için önemli bir gözlem birimidir.
Gözlem atölyesi
Aynı işaretli dalı ilkbahar ve sonbaharda çiz. Tarih, gözlem yeri ve hangi dalın izlendiği kayıtlı olsun. Tek bir tarihte çekilmiş çıplak dal fotoğrafını hastalık kanıtı saymadan önce mevsimsel davranışı araştır.
Cedrus, Larix ve Pseudolarix · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Yaprak döken örnekler de vardır. Larix ve Pseudolarix bu genellemeyi sınırlar.
Çözümü göster
Aynı dal ve tarih kaydı. Tekrarlanabilir gözlem aynı örneğin izlenmesini gerektirir.
Tartışın: Yaprak dökümü mutlaka hastalık mıdır?
Hayır. Türün normal mevsimsel davranışıyla birlikte değerlendirilmelidir.
BÖLÜM 05 / 9
Pinus: çamları karşılaştırma
İğne demetini say, kozalak ve kabukla doğrula.
Temel kaynak · GYMNO-5.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–7, 8–27
Kısa konu anlatımı
Pinus’ta iğneler kısa sürgünlerde demetler oluşturur. İğne sayısı, kozalak ve diğer organ karakterleri birlikte kullanılır. Notlarda sarıçam, karaçam, kızılçam, fıstıkçamı ve Halep çamı karşılaştırılır. Aynı demet sayısını paylaşan türler bulunduğundan, sayım tek başına tür adı vermez.
Gözlem atölyesi
Üç dal örneğine A, B ve C kodlarını ver. Her birinde birkaç sağlam demeti say; kopmuş iğne olasılığını not et. Sonra eldeki kanıtın cins düzeyinde mi, tür düzeyinde mi sonuç verdiğini ayrı yaz. Eksik özellikleri tamamlamak için hangi fotoğrafları isteyeceğini belirle.
Pinus: çamları karşılaştırma · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Hayır. Aynı sayıyı paylaşan türlerde ek karakter gerekir.
Çözümü göster
Başka sağlam demetleri kontrol etmek. Tek örnekteki hasar sayımı yanıltabilir.
Tartışın: Gözlemler çelişirse ne yaparsın?
Örneklerin aynı bireye ait olduğunu ve organların hasar durumunu kontrol ederim.
BÖLÜM 06 / 9
Sekoyalar ve yaprak döken kozalaklılar
Dev boydan önce sürgün düzenine bak.
Temel kaynak · GYMNO-6.Ders.pdf ↗ · PDF s. 14–33
Kısa konu anlatımı
Notlar Sequoia, Sequoiadendron, Taxodium ve Metasequoia örneklerini karşılaştırır. Taxodium distichum ile Metasequoia glyptostroboides yaprak döken örneklerdir; sürgün ve yaprak dizilişleri ayırt etmede kullanılır. “Taxodiaceae” başlığı kaynakta tarihsel düzenle işlenir; bunu tek başına güncel familya listesi sayma.
Gözlem atölyesi
Bir fotoğraf arşivini karşılaştırırken her kare için ölçek ve çekim tarihini kaydet. Büyük görünen ağacı yalnız fotoğraftaki boyuyla tanımlama. Aynı büyütmede dal ve yaprak görüntüsü iste; fotoğraf ölçeği ile biyolojik büyüklüğü ayır.
Sekoyalar ve yaprak döken kozalaklılar · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Hayır. Ölçek, yaş ve yetişme koşulları genel görünüşü etkiler.
Çözümü göster
Kaynağın sınıflandırma bağlamı belirtilerek. Adlandırma ve sınıflandırma zaman içinde değişebilir.
Tartışın: Fotoğrafın ölçeği bilinmiyorsa?
Kesin boy değeri çıkarmam; ölçekli organ görüntüsü isterim.
BÖLÜM 07 / 9
Cupressaceae: mazılar
Pul yaprak ve sürgün düzlemini gözle.
Temel kaynak · GYMNO-7.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–6, 14–23, 33–40
Kısa konu anlatımı
Cupressaceae örneklerinde pul yapraklar ve sürgünlerin düzeni önemlidir. Thuja ile Platycladus karşılaştırılırken kozalak ayrıntıları ve dallanma düzlemi birlikte değerlendirilir. Notlarda Platycladus orientalis’in sürgünleri dikey düzlemle tanıtılır. Bir kültivarın rengi, tek başına cins veya tür tanımı değildir.
Gözlem atölyesi
Bir dalın önünü, arkasını ve yandan görünüşünü çiz. Her çizimde bakış yönünü okla göster. Aynı dalın tek açıdan çekilmiş görüntüsünde görünmeyen özellikleri listele; hangi ikinci açı kararını değiştirebilir?
Cupressaceae: mazılar · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Farklı açılardan aynı dal. Bakış açısı yapısal düzenin anlaşılmasını sağlar.
Çözümü göster
Hayır. Renk, diğer organ özellikleriyle değerlendirilmelidir.
Tartışın: Çizimde yön oku neden yararlıdır?
Ön, arka ve yan görünüşlerin birbiriyle karıştırılmasını önler.
BÖLÜM 08 / 9
Serviler ve yalancı serviler
Kozalak pulunu ve sürgünü birlikte incele.
Temel kaynak · GYMNO-8.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–12, 26–33, 50–51
Kısa konu anlatımı
Cupressus ve Chamaecyparis karşılaştırmasında pul yapraklı sürgünler ve kozalaklar kullanılır. Leylandi kaynakta melez bir örnek olarak ele alınır. Dar sütun görünüşü, bütün serviler için zorunlu bir biçim değildir; kültür formları genel görünüşü değiştirebilir.
Gözlem atölyesi
Bir park planındaki “servi” etiketini kontrol edeceksin. Ortak adın yeterince ayrıntılı olmadığını not et. Fotoğrafları eşleştirirken kozalak, dal ve genel görünüşü ayrı kutulara yerleştir; bir kutu boşsa tanının kesinlik derecesini düşür.
Serviler ve yalancı serviler · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Melez servi. Notlarda melez kökenli servi örneğidir.
Çözümü göster
Hayır. Genel görünüş ve kültür formları değişebilir.
Tartışın: Ortak ad neden yetersiz kalabilir?
Birden fazla takson için kullanılabilir; bilimsel ad ve organ kanıtı gerekir.
BÖLÜM 09 / 9
Juniperus ve tanı sınırları
İğne ve pul yaprak aynı değerlendirmede yer alabilir.
Temel kaynak · GYMNO-9.Ders.pdf ↗ · PDF s. 3–12, 14–24
Kısa konu anlatımı
Ardıçlarda iğne veya pul yaprak görülebilir; gençlik yaprakları erişkin yapraklardan farklı olabilir. Etli, üzümsü görünen yapı kozalaktır. Notlar yaprak düzeni, stoma çizgileri ve kozalak özellikleriyle karşılaştırma yapar. Bir örneği yalnız yaprak rengine bakarak adlandırma.
Gözlem atölyesi
Bir dalda iki yaprak biçimi gördüğünde hemen iki tür bulunduğunu varsayma. İki yapının aynı sürgüne bağlı olup olmadığını belgelemek için kesintisiz görüntü al. Sonra büyüme evresi ve kaynak karşılaştırmasını ekle. Bilinmeyen kozalakları tüketmeden gözlemle.
Juniperus ve tanı sınırları · keşif masası
Bir kart seçerek açıklamasını keşfedin.
Özgün kavram etkinliği · Kartlar bir sıralama veya uygunluk puanı değildir.
KENDİNİ DENE
Bölüm sonu soruları
Çözümü göster
Kozalak. Etli görünümüne rağmen kozalak yapısıdır.
Çözümü göster
Büyüme evresi ve bağlantı incelenir. Gençlik ve erişkin yaprakları farklılaşabilir.
Tartışın: Tanı yeterince desteklenmiyorsa sonuç nasıl yazılır?
Kesin tür yerine aday grup ve eksik gözlemler açıkça belirtilir.
ÖĞRENME OYUNU / 6 GÖREV
Ağaç tanıma masası
Altı senaryoda bir karar ver. Her seçimden sonra gerekçeyi oku, ilgili bölüme dön ve bilgini pekiştir.
Özgün öğretim senaryoları · Her doğru yanıt 10 puan. Bir uygulama veya resmi karar sistemi değildir.
Her görev 10 puan.
Oyun için JavaScript gerekir.
KAYNAKÇA VE KAPSAM
Bilginin izini takip edin.
Dokuz nottan seçilmiş temel kavramlar için kısa okuma rehberi ve özgün öğrenme etkinlikleri. Ayrıntılı tür anlatımları kaynak PDF’lerdedir. Slaytların tarihsel sınıflandırma ve adlandırmaları güncel bir taksonomi listesi olarak sunulmaz.
- Doğanay Yener · GYMNO-1.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-2.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-3.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-4.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-5.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-6.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-7.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-8.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
- Doğanay Yener · GYMNO-9.Ders.pdf ↗ — AVESİS: 22.12.2018
Sayfa numaraları PDF sırasına göredir ve 1’den başlar. Yayın yılı belirtilmeyen dosyalar t.y. olarak gösterilmiştir. Erişim ve inceleme: 30 Eylül 2026.
Kısa okuma rehberi kaynaklara dayanır; sorular, etkinlikler ve şemalar Forester için hazırlanmıştır. Kaynakların tamamının yerine geçmez. Kaynak PDF dosyaları ve görselleri bu sayfada yeniden yayımlanmamıştır.
Öğrenme araçları hakkında
Örnekler öğretim amaçlıdır. İlerleme bu tarayıcıda saklanır. Yazdır düğmesi tüm bölümleri ve çözümleri gösterir. Ders Türkçedir.