{
"version": 1,
"title": "Ormancılık İşletme Ekonomisi",
"semester": 7,
"bibliography": "Daşdemir, İ. (2015). Ormancılık İşletme Ekonomisi (3. baskı). Bartın Üniversitesi Yayın No: 10, Orman Fakültesi Yayın No: 6. ISBN 978-605-60882-8-5.",
"sourceUrl": "",
"scope": "Paylaşılan PDF 16 taranmış sayfadan oluşur: kapak, künye, önsöz ve içindekiler. Kitabın ana ders metni bu dosyada yoktur. Bu giriş dersi, doğrulanan konu planına göre hazırlanmış özgün açıklama ve etkinliklerdir; kitabın okunmuş bölüm özeti değildir. Sayfa atıfları eldeki PDF içindeki önsöz ve içindekilere aittir.",
"hero": "Kaynağı tanı.
Kararını hesapla.",
"checked": "2026-09-29",
"sources": [
{
"id": 1,
"title": "Ormancılık İşletme Ekonomisi · paylaşılan ön sayfalar",
"author": "İsmet Daşdemir",
"period": "2015 · 3. baskı",
"url": ""
}
],
"modules": [
{
"id": "giris",
"title": "İşletme ekonomisine giriş",
"source": 1,
"pages": "7–8, 11",
"intro": "Orman mühendisliği bilgisini kaynak kullanımı ve toplumsal amaçlarla birleştir.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 1–8. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Ormancılık işletmesini yalnız odun satan bir yapı olarak düşünmek eksik bir çerçevedir. Ürünlerin yanında su, rekreasyon, koruma ve başka hizmetlerin üretimi de kararın kapsamına girebilir. Önce işletmenin sınırını, amaçlarını ve yararlanıcılarını tanımla. Ardından hangi girdilerin kullanıldığını, hangi çıktıların elde edildiğini ve sonuçların hangi zaman aralığında değerlendirildiğini belirle. Teknik olarak yapılabilir bir seçenek, her zaman ekonomik ya da toplumsal açıdan tercih edilir olmayabilir. Önsöz de biyolojik, teknik, ekonomik ve sosyal bilgilerin birlikte ele alınmasına vurgu yapar."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"İki kurgusal alan aynı miktarda odun üretiyor. Birincisi bir içme suyu havzasında, ikincisi farklı bir kullanım çevresinde. Yalnız satış miktarının eşit olması amaçlarının, koruma gereksinimlerinin ve toplam sonuçlarının eşit olduğu anlamına gelmez. Karşılaştırma tablosuna odun çıktısı yanında suyla ilgili amaçları ve etkilenen kullanıcıları da eklemek gerekir."
]
],
"lab": {
"title": "İşletme ekonomisine giriş · keşif kartları",
"choices": [
[
"Girdi",
"Emek, arazi, araç ve zaman gibi kullanılan kaynakları kaydet."
],
[
"Çıktı",
"Fiziksel ürünleri ve hizmetleri ayrı birimlerle tanımla."
],
[
"Amaç",
"Kimin yararının, hangi dönem ve kısıtlar altında değerlendirildiğini belirt."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Aynı odun miktarı iki işletmenin bütün sonuçlarının eşit olduğunu gösterir mi?",
"options": [
"Evet, tek ölçü yeterlidir",
"Hayır, diğer ürün ve hizmetler de incelenmelidir",
"Yalnız alanı büyük olan başarılıdır"
],
"correct": 1,
"why": "Orman işletmesinin amaçları ve hizmetleri tek bir fiziksel çıktıya indirgenemez."
},
{
"text": "Bir ekonomik karşılaştırmaya başlarken hangisi açık olmalıdır?",
"options": [
"Yalnız tablo rengi",
"Yalnız işletme adı",
"Kapsam, amaç ve dönem"
],
"correct": 2,
"why": "Aynı kapsam ve dönem, sonuçların anlamlı yorumlanmasını sağlar."
}
],
"discussion": "Parasal olmayan bir amaç neden kayda alınmalıdır?",
"answer": "Karara etkisi vardır. Piyasa fiyatı bulunmaması, toplumsal veya ekolojik öneminin olmadığı anlamına gelmez."
},
{
"id": "isletmecilik",
"title": "Genel işletmecilik bilgileri",
"source": 1,
"pages": "11",
"intro": "Kıt kaynaklar, alternatifler ve işletme işlevleri arasında bağ kur.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 9–52. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Kaynaklar sınırlı olduğunda bir seçeneğe ayrılan emek veya bütçe başka bir seçenekte kullanılamaz. Vazgeçilen en iyi alternatifin değeri fırsat maliyeti düşüncesini oluşturur. Üretim, finansman, pazarlama ve yönetim kararları birbirini etkiler: üretim kapasitesini artırmak, talep veya finansman sorununu kendiliğinden çözmez. Bir plan hazırlanırken amaç, karar değişkenleri, sınırlar ve değerlendirme ölçütleri ayrı yazılmalıdır. İşletmenin gelir ve maliyetlerini anlamak için bu işlevler arasındaki ilişkileri görmek gerekir."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir ekip aynı günde ya fidanlık kayıtlarını tamamlayabiliyor ya da bir örnek alan ölçümü yapabiliyor. Seçim yalnız harcanan yakıtla açıklanamaz; ertelenen işin sonucu da değerlendirilir. İki işin teslim zamanı ve beklenen yararı bilinmeden “en ucuz seçenek en iyidir” sonucuna varılamaz."
]
],
"lab": {
"title": "Genel işletmecilik bilgileri · keşif kartları",
"choices": [
[
"Kıt kaynak",
"Aynı ekip saatini iki işe birden sayma."
],
[
"Alternatif",
"Yapılabilir seçenekleri aynı kapsamda karşılaştır."
],
[
"Fırsat maliyeti",
"Seçilmediği için vazgeçilen en iyi alternatifin değerini düşün."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Fırsat maliyeti neyi düşündürür?",
"options": [
"Vazgeçilen en iyi alternatifin değerini",
"Yalnız faturadaki vergiyi",
"Bütün seçeneklerin toplamını"
],
"correct": 0,
"why": "Tercihin maliyeti yalnız nakit ödeme değildir."
},
{
"text": "Kapasite artışı satış artışını kesin garanti eder mi?",
"options": [
"Her zaman",
"Hayır, talep ve diğer koşullar da gerekir",
"Yalnız makine yeniyse"
],
"correct": 1,
"why": "Üretim ve pazarlama birbirine bağlı, farklı işlevlerdir."
}
],
"discussion": "En düşük nakit harcaması neden tek başına yeterli değildir?",
"answer": "Zaman, kalite, vazgeçilen alternatif ve amaçlara ulaşma düzeyi de hesaba katılmalıdır."
},
{
"id": "kapsam",
"title": "Ormancılık işletmesi ve kapsamı",
"source": 1,
"pages": "7, 11–12",
"intro": "İşletmenin ürünlerini, hizmetlerini ve zaman ufkunu tanımla.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 53–90. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Önsözdeki geniş işletme anlayışı, ürün üretimiyle çevresel ve toplumsal hizmetleri birlikte ele alır. Bir işletmenin sınırı yalnız fiziksel alanla çizilmez; hangi faaliyetlerin ve kullanıcıların değerlendirmeye alındığı da belirtilir. Uzun üretim dönemlerinde bugünkü kararların etkileri ileriki dönemlere taşınır. Doğal koşullar ve biyolojik gelişme, kısa dönemli üretim planını sınırlar. Bu yüzden tek yıllık bir gelir tablosu bütün yönetim başarısını açıklamak için yeterli değildir."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir rekreasyon alanında ziyaretçi sayısı yükselirken bakım masrafı da artıyor. Ziyaretçi sayısı, ziyaretçi memnuniyeti ve alanın korunma durumu ayrı göstergelerdir. Bunları yalnız “gelir arttı” cümlesi içinde birleştirmek, değişimin önemli kısımlarını gizler."
]
],
"lab": {
"title": "Ormancılık işletmesi ve kapsamı · keşif kartları",
"choices": [
[
"Alan sınırı",
"Hangi bölmelerin ve tesislerin değerlendirildiğini yaz."
],
[
"Faaliyet sınırı",
"Üretim, bakım ve hizmet faaliyetlerini belirt."
],
[
"Zaman sınırı",
"Bir yıllık sonuç ile uzun dönem etkisini ayır."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Tek yıllık gelir bütün başarıyı temsil eder mi?",
"options": [
"Evet",
"Yalnız ziyaretçi varsa",
"Hayır, uzun dönem ve hizmet sonuçları da gerekir"
],
"correct": 2,
"why": "Dönem geliri kapsamı sınırlı bir göstergedir."
},
{
"text": "Ziyaretçi sayısı hangi birimle kaydedilmelidir?",
"options": [
"Tanımlı dönemde ziyaret/adet",
"TL/ha olarak zorunlu",
"Birim olmadan"
],
"correct": 0,
"why": "Fiziksel göstergede sayım birimi ve dönem belirtilmelidir."
}
],
"discussion": "İşletme sınırını değiştirmek sonucu etkiler mi?",
"answer": "Evet. Bazı faaliyetlerin gelir veya giderlerini dışarıda bırakmak sonucu değiştirir; kapsam karşılaştırmalarda aynı tutulmalıdır."
},
{
"id": "ilkeler",
"title": "Temel ilkeler: verimlilik ve süreklilik",
"source": 1,
"pages": "12",
"intro": "Fiziksel verimliliği, parasal sonucu ve sürekliliği ayırt et.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 91–118. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Fiziksel verimlilik belirli bir çıktının kullanılan girdiye oranıyla incelenebilir. Örneğin m³/işçi-saat bir emek verimliliği göstergesidir. Bu oran tek başına kâr değildir: fiyatlar, ücretler ve diğer giderler parasal sonucu etkiler. Kârlılık oranı kullanıldığında paydanın satış mı, sermaye mi olduğu açık yazılmalıdır. Süreklilik ve sürdürülebilirlik ise bir dönemlik yüksek çıktıdan daha geniş değerlendirme gerektirir. Gelecekte üretim ve hizmet sunabilme koşulları da korunmalıdır."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir ekip 40 işçi-saatte 20 m³, diğeri aynı kapsamda 40 işçi-saatte 24 m³ iş tamamlıyor. Oranlar 0,50 ve 0,60 m³/işçi-saattir. İkinci ekip bu tanımlı fiziksel ölçüte göre %20 daha yüksek sonuç gösterir. Kalite, güvenlik, alan koşulları ve parasal giderler eşit değilse genel üstünlük sonucu çıkarılamaz."
]
],
"lab": {
"title": "Temel ilkeler: verimlilik ve süreklilik · keşif kartları",
"choices": [
[
"Verimlilik",
"Çıktı/girdi oranında her iki birimi de yaz."
],
[
"Parasal sonuç",
"Gelir ve gider kapsamını aynı dönemde tanımla."
],
[
"Süreklilik",
"Bugünkü sonuçları gelecekteki üretim ve hizmet koşullarıyla birlikte düşün."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "24 m³ / 40 işçi-saat kaçtır?",
"options": [
"1,67 m³/işçi-saat",
"0,60 m³/işçi-saat",
"960 m³/işçi-saat"
],
"correct": 1,
"why": "24/40=0,60; bölme işleminde birimler korunur."
},
{
"text": "Fiziksel verimlilik artınca kâr kesin artar mı?",
"options": [
"Evet",
"Yalnız ekip büyükse",
"Hayır, gelir ve giderler de incelenmelidir"
],
"correct": 2,
"why": "Fiziksel oran fiyat ve bütün maliyetleri içermez."
}
],
"discussion": "Karşılaştırılabilir verimlilik ölçümü nasıl kurulur?",
"answer": "Aynı iş tanımı, çıktı kalitesi, girdi birimi ve dönem kullanılır; farklı saha koşulları ayrıca açıklanır."
},
{
"id": "amaclar",
"title": "İşletme amaçları ve öncelikler",
"source": 1,
"pages": "12",
"intro": "Ölçülebilir amaçlar belirle; amaç çatışmalarını görünür yap.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 119–142. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Amaç, yalnız “iyi yönetim” gibi genel bir ifade olarak bırakılırsa gerçekleşme düzeyini değerlendirmek zorlaşır. Amaçla ilişkili gösterge, başlangıç durumu, hedef dönem ve sınır birlikte tanımlanmalıdır. Gelir, iş sürekliliği, koruma ve hizmet amaçları bazen birlikte gelişir, bazen çatışır. Bir tercih yapılırken hangi amaca ne kadar önem verildiği açıklanmalı; ortak bir puan üretiliyorsa farklı birimler doğrudan toplanmamalıdır. Ağırlıklandırılmış puanlar, seçilen varsayımlar altında karşılaştırma aracıdır."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir seçenek daha fazla kısa dönem gelir, diğeri daha yüksek hizmet erişimi sağlıyor. “İlki daha iyi” demek için hangi amacın öncelikli olduğu ve kabul edilemez sınırların bulunup bulunmadığı bilinmelidir. Zorunlu koruma koşulunu bir gelir puanıyla telafi edilmiş saymak doğru bir model varsayımı olmayabilir."
]
],
"lab": {
"title": "İşletme amaçları ve öncelikler · keşif kartları",
"choices": [
[
"Hedef",
"Gösterge, hedef değer ve zamanı birlikte tanımla."
],
[
"Öncelik",
"Önem derecelerinin kim tarafından belirlendiğini belirt."
],
[
"Kısıt",
"İhlal edilmemesi gereken koşulu ayrı yaz."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Ölçülebilir hedefte hangisi bulunmalıdır?",
"options": [
"Yalnız slogan",
"Gösterge ve hedef dönem",
"Yalnız işletme logosu"
],
"correct": 1,
"why": "Hedefin gerçekleşmesi bu bilgilerle izlenebilir."
},
{
"text": "Farklı birimlerde göstergeler doğrudan toplanır mı?",
"options": [
"Hayır, dönüşüm ve yöntem açıklanmalıdır",
"Evet, her zaman",
"Yalnız hepsi pozitifse"
],
"correct": 0,
"why": "TL, hektar ve adet doğrudan anlamlı bir toplam oluşturmaz."
}
],
"discussion": "Amaç ile kısıt arasındaki ayrım nedir?",
"answer": "Amaç iyileştirilmek istenen sonuçtur; kısıt ise seçeneklerin uyması gereken sınırdır."
},
{
"id": "idare",
"title": "İdare süresi ve zaman ufku",
"source": 1,
"pages": "13",
"intro": "Biyolojik gelişme ile ekonomik değerlendirme zamanını birlikte düşün.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 143–168. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"İdare süresi konusu, üretim döneminin uzunluğunu amaçlar ve yetişme koşullarıyla ilişkilendirir. Biyolojik, teknik, ekonomik ve sosyal ölçütler aynı zamanı işaret etmek zorunda değildir. İleride beklenen yüksek bir gelir, daha uzun bekleme süresi ve belirsizlik taşır. Karşılaştırmada gelirleri aynı tarihe taşımadan sadece nominal büyüklüklerini sıralamak yanıltıcı olabilir. Burada yapılan zaman hesabı, gerçek bir kesim yaşı veya yönetim kararı üretmez."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir eğitim örneğinde 10 yıl sonraki 150 birim ile 20 yıl sonraki 200 birim karşılaştırılıyor. İkinci tutar daha büyüktür; ancak ödeme tarihleri farklıdır. Ortak değerlendirme tarihi, oran ve diğer giderler tanımlanmadan ekonomik tercih yapılamaz."
]
],
"lab": {
"title": "İdare süresi ve zaman ufku · keşif kartları",
"choices": [
[
"Biyolojik ölçüt",
"Büyüme ve yetişme koşullarını tanımla."
],
[
"Ekonomik ölçüt",
"Gelir, gider ve zaman etkilerini aynı çerçevede incele."
],
[
"Sosyal ölçüt",
"Hizmet sürekliliği ve kullanıcı beklentilerini açıkla."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Farklı tarihlerdeki gelirleri karşılaştırırken ne gerekir?",
"options": [
"Yalnız büyük tutarı seçmek",
"Ortak değerlendirme tarihi ve varsayımlar",
"Tarihleri silmek"
],
"correct": 1,
"why": "Zaman farkı değerlendirmeye dahil edilmelidir."
},
{
"text": "Bu girişteki hesap gerçek kesim yaşını belirler mi?",
"options": [
"Evet",
"Yalnız tutar pozitifse",
"Hayır"
],
"correct": 2,
"why": "Saha verisi, plan ve bütün amaçlar bu basit örnekte yoktur."
}
],
"discussion": "En yüksek fiziksel çıktı zamanı ekonomik ölçütle aynı mıdır?",
"answer": "Zorunlu değildir. Ekonomik ölçüt fiyat, gider ve zaman değerini de içerir."
},
{
"id": "masraflar",
"title": "Masraflar ve hasılat",
"source": 1,
"pages": "13",
"intro": "Maliyet yapısını, geliri ve başabaş noktasını hesapla.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 169–182. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Basit bir dönem modelinde sabit gider, tanımlı kapasite aralığında miktarla değişmeyen giderdir. Değişken gider üretim miktarıyla ilişkilidir. Birim fiyat p, birim değişken gider v, miktar Q ve sabit gider F ise gelir p×Q, toplam gider F+v×Q olur. Aradaki fark bu kapsamda dönem sonucudur. p>v olduğunda başabaş miktarı F/(p−v) olarak bulunur. Model sabit fiyat, birim değişken gider ve bütün üretimin aynı dönemde satılması varsayımına dayanır."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Kurgusal örnekte F=10.000 TL, p=500 TL/m³, v=300 TL/m³ ve Q=80 m³ olsun. Gelir 40.000 TL, toplam gider 34.000 TL ve model sonucu 6.000 TL’dir. Başabaş miktarı 50 m³ olur. Bu tutarlar güncel piyasa verisi değildir; vergi, finansman ve stok değişimleri modele ayrıca eklenmemiştir."
]
],
"lab": {
"title": "Masraflar ve hasılat · keşif kartları",
"choices": [
[
"Sabit gider",
"Miktardan bağımsız kabul edilen dönem tutarıdır; kapasite aralığı önemlidir."
],
[
"Değişken gider",
"Birim gider × miktar olarak modellenir."
],
[
"Katkı payı",
"Birim fiyat − birim değişken gider; sabit giderleri karşılamaya katkıdır."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "10.000/(500−300) işlemi hangi miktarı verir?",
"options": [
"20 m³",
"50 m³",
"80 m³"
],
"correct": 1,
"why": "Birim katkı 200 TL/m³; 10.000/200=50 m³."
},
{
"text": "Fiyat birim değişken gidere eşitse ve sabit gider pozitifse ne olur?",
"options": [
"Başabaş sıfırdır",
"Kâr kesin pozitiftir",
"Bu modelde sonlu başabaş miktarı yoktur"
],
"correct": 2,
"why": "Birim katkı sıfır olduğundan sabit gider üretim artışıyla karşılanamaz."
}
],
"discussion": "Başabaş hesabı neden tek başına üretim kararı değildir?",
"answer": "Talep, kapasite, kalite, ekolojik kısıtlar ve belirsizlik bu basit hesapta değerlendirilmez."
},
{
"id": "uretim",
"title": "Üretim planlaması",
"source": 1,
"pages": "13",
"intro": "İş miktarı, kapasite ve zaman çizelgesini birbirine bağla.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 183–226. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Üretim planı neyin, nerede, ne kadar ve hangi kaynaklarla yapılacağını tanımlar. İş miktarı tek başına süreyi vermez; kullanılabilir kapasite ve verimlilik de gerekir. Aynı işgücünü veya aracı eşzamanlı iki işe tam kapasite ayırmak planı uygulanamaz hale getirebilir. Doğal koşulların ve iş kalitesinin plana etkisi ayrıca değerlendirilir. Gerçekleşen iş miktarını planlananla karşılaştırmak, sapmanın nedenini otomatik olarak açıklamaz; kayıp zaman ve değişen koşullar kaydedilmelidir."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Bir iş için 120 ekip-saat gerekiyor ve haftada 30 ekip-saat ayrılabiliyor. Diğer koşullar sabitken süre 4 haftadır. Yağış nedeniyle ikinci hafta 10 ekip-saat kaybedilirse, kalan kapasiteye göre planın yeniden hesaplanması gerekir. Bu hesap biyolojik uygunluk veya saha uygulama onayı değildir."
]
],
"lab": {
"title": "Üretim planlaması · keşif kartları",
"choices": [
[
"İş miktarı",
"Yapılacak işin birimini ve kalite koşulunu belirle."
],
[
"Kapasite",
"Gerçekte ayrılabilir ekip-saat veya araç-saat kullan."
],
[
"İzleme",
"Planlanan ve gerçekleşen değerlerin farkını nedenleriyle kaydet."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "120 ekip-saat / 30 ekip-saat/hafta kaç haftadır?",
"options": [
"4",
"30",
"120"
],
"correct": 0,
"why": "Birimler sadeleştiğinde 4 hafta bulunur."
},
{
"text": "Aynı araç iki eşzamanlı işte tam zamanlı gösterilebilir mi?",
"options": [
"Evet",
"Hayır",
"Yalnız işler yakınsa"
],
"correct": 1,
"why": "Toplam kaynak tahsisi mevcut kapasiteyi aşamaz."
}
],
"discussion": "Plan sapması neden tek başına başarısızlık kanıtı değildir?",
"answer": "Dış koşullar, iş kapsamı ve kalite değişmiş olabilir; sapmanın kaynağı araştırılmalıdır."
},
{
"id": "pazarlama",
"title": "Pazarlama ve fiyat oluşumu",
"source": 1,
"pages": "14",
"intro": "Ürün, kalite, teslim koşulu ve fiyatı birlikte karşılaştır.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 227–258. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Pazarlama, yalnız satış anındaki fiyatın belirlenmesinden daha geniştir. Ürünün özellikleri, alıcı gereksinimi, satış zamanı, teslim noktası ve diğer koşullar birlikte değerlendirilir. İki teklifin birim fiyatını karşılaştırırken kalite ve miktar birimleri aynı olmalıdır. Nakliye veya başka giderler farklı taraflara aitse görünen yüksek fiyat işletmeye daha yüksek net tutar bırakmayabilir. Bu bölüm satış yöntemlerine ilişkin güncel bir mevzuat kılavuzu değildir."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Kurgusal A teklifi 600 TL/birim, işletmeye ait teslim gideri 100 TL/birim olsun. B teklifi 570 TL/birim, işletmeye ait teslim gideri 40 TL/birim olsun. Yalnız bu kalemlerle net tutarlar 500 ve 530 TL/birimdir. Kalite, ödeme zamanı ve diğer koşullar eşit varsayıldığında B daha yüksek tutar bırakır."
]
],
"lab": {
"title": "Pazarlama ve fiyat oluşumu · keşif kartları",
"choices": [
[
"Ürün",
"Tür, sınıf, kalite ve ölçü birimini eşleştir."
],
[
"Teslim",
"Nakliye ve diğer giderleri kimin üstlendiğini kaydet."
],
[
"Ödeme",
"Ödeme tarihini ve değerlendirme kapsamını belirt."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "570−40 işlemi hangi net tutarı verir?",
"options": [
"610 TL/birim",
"530 TL/birim",
"500 TL/birim"
],
"correct": 1,
"why": "Bu örnekte yalnız belirtilen teslim gideri düşülür."
},
{
"text": "En yüksek teklif fiyatı her zaman en yüksek net tutar mıdır?",
"options": [
"Hayır, koşullar ve giderler farklı olabilir",
"Evet",
"Yalnız tam sayıysa"
],
"correct": 0,
"why": "Net sonuç satış koşullarına bağlıdır."
}
],
"discussion": "Karşılaştırma tablosunda hangi bilgiler bulunmalıdır?",
"answer": "Miktar, birim, kalite, fiyat, teslim ve ödeme koşulları ile karşılaştırmaya dahil edilen giderler."
},
{
"id": "faiz",
"title": "Faiz ve gelir hesapları",
"source": 1,
"pages": "14–15",
"intro": "Parayı ortak bir tarihte karşılaştır; varsayımları görünür tut.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 259–280. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Yıllık bileşik hesapta bugünkü P tutarı, sabit yıllık r oranı ve n yıl için P×(1+r)^n olur. Gelecekteki F tutarının aynı orana göre bugünkü karşılığı F/(1+r)^n olarak bulunur. Oran formüle ondalık olarak girer: %5 için 0,05. Nakit akışlarının dönem sonu veya başında oluştuğu açıkça belirtilmelidir. Sabit oranlı öğretim hesabı, gelecekte gerçekleşecek fiyat veya getiriyi tahmin etmez. Enflasyon içeren ve içermeyen tutarlar uygun oranlarla, tutarlı şekilde ele alınmalıdır."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"10.000 TL, %5 yıllık bileşik oran ve 10 yıl varsayımında yaklaşık 16.288,95 TL’ye taşınır. Aynı tutarı yine %5 ve 10 yılla geriye taşımak 10.000 TL verir. Gelecekte alınacak ayrı bir 10.000 TL’nin bugünkü karşılığı ise yaklaşık 6.139,13 TL’dir. Bu üç sayı farklı zamanları temsil eder."
]
],
"lab": {
"title": "Faiz ve gelir hesapları · keşif kartları",
"choices": [
[
"Oran",
"Yüzdeyi ondalığa dönüştür: %5 = 0,05."
],
[
"Dönem",
"Yıllık oranı yıl sayısıyla eşleştir."
],
[
"Yön",
"İleriye taşırken çarp, bugüne indirgerken böl."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Yıllık %5 formülde nasıl kullanılır?",
"options": [
"5",
"50",
"0,05"
],
"correct": 2,
"why": "Yüzde oran 100’e bölünür."
},
{
"text": "Pozitif oranla gelecekteki sabit tutarın bugünkü karşılığı nasıldır?",
"options": [
"Daha küçüktür",
"Her zaman aynıdır",
"Daha büyüktür"
],
"correct": 0,
"why": "Pozitif oran ve pozitif sürede indirgeme böleni 1’den büyüktür."
}
],
"discussion": "Faiz oranı sıfırsa zaman taşıma sonucu ne olur?",
"answer": "Bu modelde (1+0)^n=1 olduğu için tutar değişmez; başka etkiler modele dahil değildir."
},
{
"id": "sermaye",
"title": "Sermaye ve değerleme",
"source": 1,
"pages": "15",
"intro": "Değerleme tarihi, kapsamı ve yöntemi açıkça tanımla.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 281–326. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Değerleme bir varlığın hangi amaçla, hangi tarihte ve hangi kapsamla incelendiğini gerektirir. Arazi ile üzerindeki ağaç serveti kavramsal olarak ayrılabilir; bunları birlikte içeren bir değer tekrar ayrı kalemlerle toplanırsa çift sayım oluşabilir. Beklenen nakit akışlarına dayalı basit net bugünkü değer hesabı, her dönemin net akışını başlangıç tarihine indirger. Kapsama alınmayan hizmetlerin değersiz olduğu sonucu çıkarılamaz. Bu ders gerçek taşınmaz veya orman kıymet takdiri raporu üretmez."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Başlangıçta 100 birim gider ve bir yıl sonra 110 birim net gelir olsun. Oran %10 ise net bugünkü değer −100+110/1,10=0’dır. Yalnız bu iki akış ve oran altında gelir, başlangıç giderinin seçilen zaman değerini karşılar. Başka maliyet veya hizmet eklenirse sonuç değişir."
]
],
"lab": {
"title": "Sermaye ve değerleme · keşif kartları",
"choices": [
[
"Tarih",
"Değerin hangi güne veya döneme ait olduğunu yaz."
],
[
"Kapsam",
"Arazi, ağaç serveti ve hizmetleri ayrı tanımla; çift sayma."
],
[
"Varsayım",
"Akış, zaman ve oran değiştikçe sonucu yeniden değerlendir."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "−100+110/1,10 kaçtır?",
"options": [
"10",
"0",
"−10"
],
"correct": 1,
"why": "110/1,10=100 olduğundan net sonuç sıfırdır."
},
{
"text": "Çift sayım nasıl oluşabilir?",
"options": [
"Tarih yazınca",
"Birim belirtince",
"Bir toplamın içindeki unsuru yeniden ekleyince"
],
"correct": 2,
"why": "Aynı değer bileşeni iki kez hesaba katılmamalıdır."
}
],
"discussion": "Parasal hesaba alınmayan hizmetin değeri sıfır mıdır?",
"answer": "Hayır. Ölçülmemiş veya model dışında bırakılmış olabilir; bu sınır açıkça belirtilmelidir."
},
{
"id": "zarar",
"title": "Zarar ve tazminat kavramları",
"source": 1,
"pages": "15–16",
"intro": "Fiziksel kayıp ile parasal değerlendirmeyi ayır.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 327–346. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Bir olayın fiziksel etkisi ve bu etkinin parasal değerlendirmesi farklı aşamalardır. Önce olay öncesi ve sonrası durum, karşılaştırma kapsamı ve ölçüm belirsizliği belirlenir. Ardından hangi kayıpların, hangi dönem ve yöntemle hesaba katıldığı açıklanır. Fiziksel kaybı tek bir piyasa fiyatıyla çarpmak bütün zararları otomatik olarak kapsamaz. Tazminat ise ayrıca uygulanabilir kurallar ve değerlendirme usulleri gerektirir; burada bir hukuki tutar hesaplanmaz."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"Örnek bir fidanlıkta aynı sayım kapsamındaki 1.000 fidandan 100’ünün kaybedildiği kaydedilsin. Fiziksel kayıp oranı %10’dur. Bu oran, parasal zarar veya ödenecek tazminat tutarı değildir. Yeniden yetiştirme zamanı, ek giderler ve nedenin kanıtlanması ayrı inceleme konularıdır."
]
],
"lab": {
"title": "Zarar ve tazminat kavramları · keşif kartları",
"choices": [
[
"Ölçüm",
"Önce kaybın birimini, sayım kapsamını ve dönemi belirt."
],
[
"Değerleme",
"Fiziksel miktarı parasal yöntemden ayır."
],
[
"Kanıt",
"Olay, neden ve belirsizliği ayrı kaydet."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "100/1.000 × 100 ne verir?",
"options": [
"%1",
"%100",
"%10"
],
"correct": 2,
"why": "Fiziksel kayıp oranı %10’dur."
},
{
"text": "Fiziksel kayıp oranı doğrudan tazminat tutarı mıdır?",
"options": [
"Hayır",
"Evet",
"Yalnız yüzde tam sayıysa"
],
"correct": 0,
"why": "Parasal ve hukuki değerlendirme ayrı aşamalardır."
}
],
"discussion": "Aynı kaybı iki farklı gider kaleminde saymak neye yol açar?",
"answer": "Zararın olduğundan yüksek hesaplanmasına; kalemlerin kapsamı ve birbirleriyle örtüşmesi kontrol edilmelidir."
},
{
"id": "basari",
"title": "Başarı ölçümü ve değerlendirme",
"source": 1,
"pages": "16",
"intro": "Ekonomik, sosyal ve ekolojik sonuçları birlikte izle.",
"sections": [
[
"Konu planındaki yeri",
"İçindekilerde önerilen kitap okuması: basılı s. 347–370. Bu sayfaların ana metni paylaşılan PDF’de bulunmuyor. Aşağıdaki anlatım Forester tarafından hazırlanmış özgün giriş açıklamasıdır."
],
[
"Kavramları birlikte düşün",
"Başarı ölçümü önce amaçların ve göstergelerin açık tanımlanmasını gerektirir. Mutlak tutarlar işletme büyüklüğünden etkilenebilir; oranlar ise pay ve payda seçimine duyarlıdır. Zaman içindeki değişimde tanım ve kapsamın sabit kalması gerekir. Bir göstergeyi iyileştirmek diğer sonuçların da iyileştiğini kanıtlamaz. Bu nedenle gösterge setinde ekonomik sonuçların yanında amaçla ilgili sosyal ve ekolojik ölçüler de izlenir. Eksik veri sıfır olarak doldurulmamalıdır."
],
[
"Çözümlü öğrenme örneği",
"A işletmesinin dönem sonucu 200.000 TL, B’nin 100.000 TL olsun. Sadece bu sayılarla verimlilik sıralaması yapılamaz; ölçek, kullanılan kaynak, görev kapsamı ve diğer çıktılar bilinmiyor. Aynı ölçüte göre karşılaştırma yapıldığında dahi bunun genel başarı değil, seçilmiş gösterge sonucu olduğu açıklanmalıdır."
]
],
"lab": {
"title": "Başarı ölçümü ve değerlendirme · keşif kartları",
"choices": [
[
"Gösterge",
"Tanım, birim ve veri kaynağını belirt."
],
[
"Karşılaştırma",
"Ölçek, dönem ve kapsam farklarını kontrol et."
],
[
"Geri bildirim",
"Sonucu nedenleriyle incele; sonraki planı bu bulgularla güncelle."
]
]
},
"questions": [
{
"text": "Eksik gözlem nasıl kaydedilmelidir?",
"options": [
"Sıfır olarak",
"Eksik/bilinmiyor olarak",
"En yüksek değer olarak"
],
"correct": 1,
"why": "Eksik veri gerçek sıfırla aynı değildir."
},
{
"text": "Tek bir yüksek gelir değeri genel başarıyı kanıtlar mı?",
"options": [
"Evet",
"Yalnız büyük işletmede",
"Hayır"
],
"correct": 2,
"why": "Amaçlar, kullanılan kaynaklar ve diğer sonuçlar da gerekir."
}
],
"discussion": "Gösterge iyileşirken hangi soruyu sormalıyız?",
"answer": "Tanım veya kapsam değişti mi, diğer sonuçlar kötüleşti mi ve gözlenen değişimin nedeni için yeterli kanıt var mı?"
}
],
"game": [
[
"Birim dedektifi",
"Bir ekip 40 işçi-saatte 24 m³ iş tamamladı. Doğru fiziksel oran hangisi?",
[
"0,60 m³/işçi-saat",
"960 m³/işçi-saat",
"40 TL/m³"
],
0,
"Çıktı girdiye bölünür: 24/40=0,60.",
"ilkeler"
],
[
"Başabaş masası",
"F=10.000 TL, p=500 TL/m³, v=300 TL/m³. Başabaş miktarını seç.",
[
"20 m³",
"50 m³",
"200 m³"
],
1,
"10.000/(500−300)=50 m³.",
"masraflar"
],
[
"Teklif karşılaştırması",
"A: 600−100; B: 570−40 TL/birim. Diğer koşullar eşit. Hangisi daha yüksek net tutar?",
[
"A: 600",
"İkisi eşit",
"B: 530"
],
2,
"Teslim gideri sonrası A=500, B=530 TL/birim.",
"pazarlama"
],
[
"Zaman yolculuğu",
"Yıllık oran %5 ise bileşik formülde r kaçtır?",
[
"0,05",
"5",
"50"
],
0,
"Yüzde oran 100’e bölünür.",
"faiz"
],
[
"Kayıp kaydı",
"1.000 fidandan 100’ü kaybedildi. Hangi sonuç kanıtlanır?",
[
"Tazminat kesin 100 TL",
"Fiziksel kayıp oranı %10",
"Bütün nedenler biliniyor"
],
1,
"Sayım fiziksel oranı verir, parasal veya hukuki sonucu vermez.",
"zarar"
],
[
"Başarı panosu",
"Bir göstergenin verisi eksik. Ne yaparsın?",
[
"Sıfır yazarım",
"En iyi değeri koyarım",
"Eksik olarak işaretlerim"
],
2,
"Bilinmeyen değer gerçek sıfır değildir.",
"basari"
]
]
}